200-ден астам туынды жасаған Қазақстандағы тұңғыш әйел гобеленші Бәтима Зәуірбекова кім?

Қазақстандағы гобелен өнерінің негізін қалаушылардың бірі, суретші Бәтима Зәуірбекова – ұлттық бейнелеу және сәндік-қолданбалы өнерге өзіндік қолтаңбасын қалдырған тұлға. Ол Қазақстан Республикасы Суретшілер одағының мүшесі, Ш. Уәлиханов атындағы Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген мәдениет қайраткері, көптеген облыстық және халықаралық көрмелердің қатысушысы әрі жеңімпазы.

Бәтима Зәуірбекованың есімі өнерсүйер қауымға Қазақстандағы гобелен өнерінің негізін қалаушы ретінде кеңінен таныс. Ол – еліміздегі гобелен картиналарын жасаған тұңғыш әйел суретші. Оның шығармашылығы қазіргі қазақстандық өнердің дамуына зор үлес қосты.

200-ден астам туындының авторы

Суретшінің шығармашылық мұрасы ауқымды. Бәтима Зәуірбекова 200-ден астам туындының авторы. Олардың қатарында гобелендер, картиналар мен сәндік кенептер, портреттер мен натюрморттар бар.

Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасы Мемлекеттік өнер мұражайының қорында суретшінің 17 туындысы сақтаулы. Бұл еңбектер еліміздің ұлттық қазынасына еніп, мұражай экспозициясынан лайықты орын алған.

Бәтима Зәуірбекованың үздік туындылары Қазақстанның ірі мұражайларында ғана емес, шетелде де сақтаулы. Оның шығармалары Австралия, Германия, Франция, АҚШ, Италия, Канада, Түркия, Швейцария және Қазақстандағы жеке коллекцияларға енген.

Гобелен өнеріне өмір бойы адал болды

Бәтима Зәуірбекова 1946 жылғы 29 тамызда Жамбыл облысының Фурмановка ауылында дүниеге келген. 1964 жылы Алматы көркемсурет училищесіне оқуға түсіп, 1969 жылы осы оқу орнының дизайн бөлімін ойдағыдай тәмамдады.

Оқуын аяқтағаннан кейін суретші гобелен өнеріне ден қоюды таңдады. Содан бері ол көп жыл бойы сәндік-қолданбалы өнердің осы түріне адал болып қалды.

Батыс мәдениеті заманауи сәндік-қолданбалы өнерге енгізген гобелен техникасы сыртқы сипаты жағынан қазақтың дәстүрлі тегіс тоқылған бұйымдары – алаша, тақыр кілем, бау және басқұрға ұқсайды. Бәтима Зәуірбекова негізінен тік тоқыма станогында жасалатын, тоқу тығыздығымен ерекшеленетін дәстүрлі жазық гобеленге басымдық береді.

Ұлттық ою-өрнек пен тарих тоғысқан өнер

Бәтима Зәуірбекованың гобелендерінен қазақтың ою-өрнегі, тарихы, этнографиясы мен фольклорының терең көркемдік түсіндірмесін көруге болады. Мұның бәрі кескіндемемен үйлесім тауып, біртұтас дүние құрайды. Қазақ даласының өсімдіктері мен жануарлар әлеміне тән қайталанбас бояулар суретшінің туындыларында жіп арқылы өрілген картинаға айналады.

Оның шығармаларындағы тұтастық идеясы мен көркем образдың барлық бөлігінің өзара сабақтастығы стильдеу арқылы беріледі. Қазақтың өзіне тән толқынды сызықтары мен қозғалысқа толы өсімдік өрнектері суретші еңбектеріндегі негізгі көркемдік құралдардың біріне айналған.

Осының бәрі Бәтима Зәуірбекованың гобелендеріне айрықша ұлттық рең береді. Үйлесімді түстер палитрасы, ырғақты дәл сезінуі, композицияны құрудағы түрлі сәндік-пластикалық тәсілдері мен бейнелерді жинақтап жеткізудегі тереңдігі суретшінің өзіндік көркемдік стилін айқындайды.